معرفی فیلم بهشت و زمین (Heaven’s Gate)

فیلم «بهشت و زمین» (Heaven’s Gate) اثر حماسی وسترن مایکل چیمینو، یکی از بحث برانگیزترین و در عین حال، مهم ترین آثار تاریخ سینما است که نامش با جاه طلبی بی حد و حصر، شکست های عظیم و در نهایت، یک احیای هنری پیوند خورده است. این فیلم داستان نبردی تلخ میان مهاجران فقیر و زمین داران ثروتمند را روایت می کند و چگونگی تولید پرحاشیه و سرنوشت عجیب آن، خود به افسانه ای سینمایی تبدیل شده است.

این اثر نه تنها به دلیل ابعاد عظیم تولید و شکست تجاری بی سابقه خود شناخته شده است، بلکه به خاطر روایت عمیق و هنری اش از رویای آمریکایی در مواجهه با واقعیت های خشن مرزهای وایومینگ در دهه ۱۸۹۰، جایگاهی ویژه در میان علاقه مندان به سینمای کلاسیک و وسترن پیدا کرده است. از زمان اکران اولیه در سال ۱۹۸۰ که با نقدهای ویرانگر و فاجعه ای تمام عیار در گیشه روبرو شد، تا بازنگری های تحسین آمیز و اعتبار دوباره ای که نسخه های بعدی کارگردان برایش به ارمغان آوردند، «بهشت و زمین» همواره محل بحث و جدل بوده است. این فیلم، درسی فراموش نشدنی درباره جاه طلبی های هنری و محدودیت های صنعتی هالیوود را در خود جای داده است و تماشای آن، به ویژه نسخه بازسازی شده کارگردان، دعوتی است به کشف لایه های پنهان یک شاهکار درک نشده.

شناسنامه فیلم – نگاهی به هویت بهشت و زمین

فیلم «بهشت و زمین» (Heaven’s Gate) در سال ۱۹۸۰ به کارگردانی و نویسندگی مایکل چیمینو ساخته شد. این اثر در ژانر وسترن حماسی، درام تاریخی و تراژدی، یک پروژه بلندپروازانه بود که از همان ابتدا، سرنوشتی پرفراز و نشیب را تجربه کرد. در این فیلم، مجموعه ای از بازیگران برجسته سینما ایفای نقش کردند که هر یک به نحو خود، در خلق این روایت عمیق و پیچیده سهیم بودند.

اطلاعات کلیدی فیلم

• نام کامل فیلم: Heaven’s Gate (دروازه بهشت)
• سال تولید و اکران: ۱۹۸۰
• کارگردان و فیلمنامه نویس: مایکل چیمینو (Michael Cimino)
• ژانر: وسترن حماسی، درام تاریخی، تراژدی
• موسیقی: دیوید منزفیلد (David Mansfield)
• سینماتوگرافی: ویلموش ژیگموند (Vilmos Zsigmond)
• بودجه تولید (نهایی): بیش از ۴۴ میلیون دلار (با احتساب تورم امروزی)
• فروش گیشه: تنها ۳.۵ میلیون دلار (ابعاد فاجعه اقتصادی را نشان می دهد)
• مدت زمان: این فیلم در نسخه های مختلفی اکران شد که از ۱۴۹ دقیقه تا ۲۱۹ دقیقه (نسخه اولیه) و ۲۱۶ دقیقه (کات کارگردان بازسازی شده) متغیر است.

بازیگران اصلی و نقش ها

لیست بازیگران این فیلم مجموعه ای از استعدادهای درخشان را گرد هم آورده بود که هر کدام با هنرنمایی خود، عمق بیشتری به شخصیت ها بخشیدند:

• کریس کریستوفرسون (Kris Kristofferson) در نقش جیم آوریل
• کریستوفر واکن (Christopher Walken) در نقش نیت چمپیون
• ایزابل هوپر (Isabelle Huppert) در نقش الن واتسون
• جان هرت (John Hurt) در نقش بیلی ایروین
• جف بریجز (Jeff Bridges) در نقش جان ال. بریجز
• سم واترستون (Sam Waterston) در نقش فرانک ام. کنتون
• برد دوریف (Brad Dourif) در نقش آقای اگلستون
• جوزف کاتن (Joseph Cotten) در نقش کشیش دکتر
• ویلم دافو (Willem Dafoe) (بدون اعتبار در نقش ویلی)
• و بازیگران دیگری چون رونی هاوکینز، ریچارد ماسور، پل کاسلو، تری اوکوئین، و میکی رورک که در نقش های کلیدی حضور داشتند.

داستان حماسی بهشت و زمین – نبرد بقا در مرزهای وایومینگ

داستان فیلم «بهشت و زمین» در پس زمینه ای تاریخی و خشن از غرب آمریکا در دهه ۱۸۹۰ روایت می شود. این اثر حماسی از «جنگ شهرستان جانسون» (Johnson County War) که در سال ۱۸۹۲ در وایومینگ رخ داد، الهام گرفته است؛ جنگی واقعی میان زمین داران بزرگ و دامداران ثروتمند با مهاجران فقیر اروپایی تبار که برای بقا و سهمی از زمین های آمریکا می جنگیدند.

خلاصه داستان کامل فیلم

روایت فیلم با معرفی جیم آوریل (با بازی کریس کریستوفرسون) آغاز می شود. او یک فارغ التحصیل خوش بین و آرمان گرای دانشگاه هاروارد است که در سال ۱۸۷۰ جشن فارغ التحصیلی را با دوستانش از جمله بیلی ایروین (با بازی جان هرت) پشت سر می گذارد. ۲۰ سال بعد، جیم را در وایومینگ می بینیم؛ جایی که او اکنون یک مارشال است. وایومینگ در آن زمان، محلی پر از تضاد و درگیری است. از یک سو، زمین داران ثروتمند و با نفوذ قرار دارند که انجمن دامداران وایومینگ را تشکیل داده اند و از سوی دیگر، مهاجران اروپایی تبار فقیر که به دنبال زندگی بهتر به این سرزمین آمده اند. این زمین داران، مهاجران را به دزدیدن احشامشان متهم کرده و فهرستی از ۱۲۵ نفر از آن ها را برای کشتار تهیه می کنند.

در این میان، شخصیتی پیچیده به نام نیت چمپیون (با بازی کریستوفر واکن) نیز حضور دارد. او یک مزدور و محافظ دامداران است که در گذشته دوست آوریل بوده، اما اکنون در سوی مخالف او قرار گرفته است. الن واتسون (با بازی ایزابل هوپر)، زنی مستقل و صاحب یک روسپی خانه در شهرستان جانسون است که هم آوریل و هم چمپیون به او علاقه مند هستند و این مثلث عشقی، لایه های احساسی و تراژیک داستان را عمیق تر می کند. مکان اجتماعی «دروازه بهشت» (Heaven’s Gate)، یک سالن بزرگ اسکیت بازی که توسط کارآفرین محلی جان ال. بریجز (با بازی جف بریجز) اداره می شود، محلی برای گردهمایی و تفریح این جامعه نوپاست و نمادی از امید و زندگی در برابر خشونت های رو به فزونی است.

وقتی آوریل از برنامه دامداران برای کشتار مهاجران مطلع می شود، سعی در هشدار دادن به آن ها دارد. اما خشونت به سرعت اوج می گیرد. مهاجران فقیر که با بی عدالتی و فساد سیستماتیک روبرو هستند، تصمیم می گیرند که برای بقای خود بجنگند. نبرد خونین بین دو گروه آغاز می شود و تراژدی های شخصی و جمعی یکی پس از دیگری رخ می دهند. الن واتسون، که در میان این درگیری ها قرار گرفته است، نقشی محوری ایفا می کند و سرنوشت او، مانند بسیاری از مهاجران، به خشونت و بی عدالتی گره می خورد. فیلم با صحنه های حماسی و در عین حال، دلخراش از این نبرد به اوج خود می رسد و به عواقب فاجعه بار این نزاع طبقاتی و نژادپرستانه می پردازد. در نهایت، پایان فیلم، تصویری تلخ و تأمل برانگیز از شکست آرمان گرایی و بقای کسانی که از این ویرانی جان سالم به در برده اند، ارائه می دهد.

تم ها و مفاهیم اصلی فیلم

«بهشت و زمین» تنها یک وسترن اکشن نیست، بلکه کاوشی عمیق در مفاهیم پیچیده تری است که قلب جامعه آمریکا را در آن دوران نشانه می رود:

• رویای آمریکایی در مواجهه با واقعیت خشن: فیلم نشان می دهد چگونه رویای سرزمین فرصت ها برای مهاجران، به کابوسی از تبعیض، خشونت و مبارزه برای بقا تبدیل می شود.
• تضاد طبقاتی و نژادپرستی: نبرد اصلی فیلم، ریشه ای عمیق در تفاوت های طبقاتی و نژادی دارد، جایی که ثروتمندان و قدرتمندان، مهاجران فقیر را آشغال های اروپایی می دانند و برای حذف آن ها برنامه ریزی می کنند.
• فساد قدرت و بی عدالتی سیستماتیک: فیلم به وضوح نشان می دهد که چگونه ساختارهای قدرت و قانون، به جای حمایت از عدالت، ابزاری در دست ثروتمندان برای سرکوب طبقات پایین تر می شوند.
• عشق، خیانت و بقا در برابر نابودی: در میان این خشونت ها، روابط انسانی، از جمله مثلث عشقی بین آوریل، چمپیون و واتسون، به محکی برای وفاداری، از خودگذشتگی و البته خیانت تبدیل می شود.
• شکست آرمان گرایی: جیم آوریل که با آرمان های هاروارد وارد این منطقه شده، به تدریج با واقعیت های تلخ و غیرقابل تغییر مرزهای آمریکا مواجه می شود و آرمان هایش در هم می شکند.

کابوس تولید – چگونه بهشت و زمین یک صنعت را تغییر داد؟

فرآیند تولید فیلم «بهشت و زمین» نه تنها به اندازه خود داستان فیلم حماسی بود، بلکه به خودی خود به افسانه ای تلخ و هشداردهنده در تاریخ هالیوود تبدیل شد. این پروژه، به جای یک موفقیت سینمایی، به کابوسی بدل گشت که نه تنها اعتبار کارگردانش را به شدت مخدوش کرد، بلکه یک استودیوی بزرگ را به ورشکستگی کشاند و مسیر هالیوود را برای سال ها تغییر داد.

جاه طلبی بی پایان چیمینو

پس از موفقیت چشمگیر فیلم «شکارچی گوزن» (The Deer Hunter) و دریافت جوایز اسکار، مایکل چیمینو در اوج قدرت هنری و اعتبار خود قرار داشت. استودیوی یونایتد آرتیستز (United Artists) با اختیارات کامل (carte blanche) و بودجه ای اولیه حدود ۱۱.۶ میلیون دلار، پروژه «بهشت و زمین» را به او سپرد. اما جاه طلبی چیمینو حد و مرزی نمی شناخت و کمال گرایی وسواس گونه او، به زودی از کنترل خارج شد.

• کمال گرایی افراطی: چیمینو به جزئیات به شدت حساس بود. برای مثال، یک خیابان کامل که طبق مشخصات دقیق او ساخته شده بود، تنها به این دلیل که ظاهر درستی نداشت، تخریب و دوباره از نو ساخته شد. این بازسازی صرفاً برای افزایش ۱.۸ متری عرض خیابان بود، در حالی که چیمینو اصرار داشت که به جای جابجایی یک طرف، هر دو طرف خیابان به اندازه ۰.۹۱ متر جابجا شوند.
• هزینه های گزاف و برداشت های سرسام آور: کارگردان تا ۵۰ برداشت برای یک صحنه می گرفت و این امر، هزینه های روزانه تولید را به شدت بالا برد. گفته می شود که او ۱.۳ میلیون فوت نگاتیو فیلم برداری کرد که معادل تقریباً ۲۲۰ ساعت فیلم بود و استودیو روزانه ۲۰۰ هزار دلار (معادل ۷۲۰ هزار دلار در سال ۲۰۲۲) برای حقوق و دستمزد، مکان ها و هزینه های بازیگران پرداخت می کرد.
• تأخیرهای طولانی: پروژه از همان ابتدا از برنامه عقب افتاد. در شش روز اول فیلم برداری، پنج روز تأخیر وجود داشت و این روند در طول کل تولید ادامه یافت.

چیمینو، آیت الله هالیوود

کنترل مطلق چیمینو بر تمام جنبه های تولید و عدم انعطاف پذیری او، لقب آیت الله را برایش به ارمغان آورد. او حتی قفل اتاق تدوین را تغییر داده بود تا مدیران استودیو نتوانند فیلم را پیش از اتمام تدوین نهایی او ببینند، اگرچه چیمینو بعدها این ادعا را رد کرد.

تنش ها با استودیو یونایتد آرتیستز

آنچه با اختیار تام آغاز شده بود، به زودی به جدالی تمام عیار بر سر کنترل و بودجه تبدیل شد. مدیران یونایتد آرتیستز که از هزینه های سرسام آور و تأخیرهای بی پایان به ستوه آمده بودند، حتی به فکر اخراج چیمینو و جایگزینی او با کارگردان دیگری افتادند.

حواشی انسانی و مالی

• سرگردانی بازیگران: جان هرت، یکی از بازیگران اصلی، در طول تولید آنقدر بیکار بود که بین فیلم برداری بهشت و زمین، برای دیوید لینچ در فیلم مرد فیل نما (The Elephant Man) بازی کرد و سپس برای ادامه نقش خود بازگشت.
• اخبار بد رسانه ای: شایعات و اخبار منفی درباره وضعیت آشفته تولید فیلم به سرعت در هالیوود و رسانه ها پخش شد و پیش از اکران، وجهه فیلم را خدشه دار کرد.

اتهامات سوءرفتار با حیوانات

یکی از تاریک ترین جنبه های تولید «بهشت و زمین»، اتهامات جدی سوءرفتار با حیوانات بود. انجمن انسانی آمریکا (AHA) که از نظارت بر حیوانات در صحنه فیلم برداری منع شده بود، با انتشار بیانیه های مطبوعاتی و سازماندهی خطوط تحریم، جزئیات این تخلفات را افشا کرد. این اعتراضات گسترده، منجر به تغییرات اساسی در پروتکل های استفاده از حیوانات در فیلم سازی شد.

• افشاگری های AHA: ادعا شد که چهار اسب در صحنه های نبرد کشته شده و بسیاری دیگر آسیب دیده اند. همچنین، شایعاتی مبنی بر استفاده از دینامیت برای منفجر کردن یک اسب نیز مطرح شد.
• تأثیر بر پروتکل ها: این حواشی باعث شد تا انجمن بازیگران سینما (SAG) و اتحادیه تهیه کنندگان سینما و تلویزیون (AMPTP) به طور قراردادی، AHA را مجاز به نظارت بر استفاده از تمامی حیوانات در تمامی رسانه های تصویری کنند.
• لیست فیلم های غیرقابل قبول: «بهشت و زمین» در لیست فیلم های غیرقابل قبول AHA قرار گرفت و به نمادی از بدرفتاری با حیوانات در صنعت سینما تبدیل شد.

فرآیند تولید «بهشت و زمین» با هزینه های سرسام آور، کمال گرایی وسواس گونه کارگردان و اتهامات سوءرفتار با حیوانات، به خودی خود به یک افسانه تلخ در تاریخ هالیوود تبدیل شد که عمیقاً مسیر آینده صنعت سینما را تحت تأثیر قرار داد.

اکران، شکست و واکنش های اولیه – سقوط یک اسطوره

پس از کابوس طولانی و پرهزینه تولید، انتظار می رفت که فیلم «بهشت و زمین» با توجه به جاه طلبی های هنری و کارگردان پرافتخارش، به اثری ماندگار و تحسین شده تبدیل شود. اما سرنوشت، چرخشی کاملاً متفاوت را برای این وسترن حماسی رقم زد و اکران آن به یکی از بزرگترین فجایع تاریخ سینما تبدیل شد.

اکران جنجالی (نوامبر ۱۹۸۰)

فیلم در ۱۹ نوامبر ۱۹۸۰ در نیویورک به صورت خصوصی و محدود اکران شد. اما واکنش ها از همان ابتدا، ویرانگر بود. تماشاگران و منتقدان در نمایش های اولیه، با اثری طولانی، گنگ و خسته کننده روبرو شدند که انتظارات را برآورده نمی کرد. گفته می شود در حین وقفه یکی از نمایش ها، زمانی که چیمینو از عدم نوشیدن شامپاین توسط تماشاگران متعجب شد، از سوی یکی از مسئولان به او گفته شد: چون آن ها از فیلم متنفرند، مایکل. این جمله، پیش درآمدی بر طوفانی بود که در راه بود.

واکنش های ویرانگر منتقدان

نبردهای خونین میان زمین داران و مهاجران در دل فیلم، در بیرون از پرده سینما به نبردی میان منتقدان و این اثر بدل شد. نقدهای اولیه، تقریباً به صورت جهانی و به شدت منفی بودند و فیلم را یک فاجعه تمام عیار خواندند:

• وینسنت کنبی (The New York Times): او فیلم را چیزی بسیار نادر در سینمای امروز – یک فاجعه تمام عیار توصیف کرد و آن را به چهار ساعت پیاده روی اجباری در اتاق نشیمن خود تشبیه کرد. کنبی حتی فراتر رفت و اظهار داشت که این فیلم به قدری کامل شکست می خورد که ممکن است گمان کنید آقای چیمینو روح خود را به شیطان فروخته تا موفقیت «شکارچی گوزن» را به دست آورد و شیطان اکنون برای وصول طلبش آمده است.
• راجر ایبرت (Chicago Sun-Times): ایبرت، که بعدها نسخه کوتاه تر را دید، فیلم را رسوایی آورترین هدررفت سینمایی که تا به حال دیده ام نامید و به انتقاد شدید از سینماتوگرافی آن پرداخت و گفت که یکی از زشت ترین فیلم هایی است که تا به حال دیده ام.
• جو کوئینان (The Guardian): او در سال ۲۰۰۸ «بهشت و زمین» را بدترین فیلم ساخته شده تا آن زمان دانست و نوشت: این فیلمی است که حرفه کارگردانش را نابود کرد… این فیلمی است که آنقدر پول از دست داد که به معنای واقعی کلمه یک استودیوی بزرگ آمریکایی را به ورشکستگی کشاند.

دلایل اصلی این نقدهای منفی شامل طولانی بودن بیش از حد فیلم، عدم انسجام روایی، ضعف در شخصیت پردازی (از دید برخی منتقدان) و عدم درگیری مخاطب با داستان بود.

فاجعه گیشه

شکست گیشه «بهشت و زمین» در کنار نقدهای منفی، ابعاد بی سابقه ای داشت. فیلم در مقابل بودجه تولید ۴۴ میلیون دلاری خود، تنها ۳.۵ میلیون دلار در گیشه فروخت. این آمار و ارقام، «بهشت و زمین» را به یکی از بزرگترین بمب های گیشه (Box Office Bombs) تاریخ سینما تبدیل کرد.

• تعلیق اکران: یونایتد آرتیستز، پس از اکران محدود یک هفته ای در نیویورک و واکنش های منفی، فیلم را از پرده سینماها پایین کشید و اکران جهانی آن را به طور کامل به تعویق انداخت.
• اکران مجدد نسخه کوتاه تر (۱۹۸۱): چیمینو تحت فشار استودیو، نسخه کوتاه تری به مدت ۱۴۹ دقیقه را تدوین کرد که در آوریل ۱۹۸۱ دوباره اکران شد. اما این نسخه نیز نتوانست موفقیت تجاری کسب کند و دوباره شکست خورد و عنوان بمب گیشه را برای فیلم تثبیت کرد.

پیامدهای فاجعه بهشت و زمین – تغییر مسیر هالیوود

شکست بی سابقه فیلم «بهشت و زمین» تنها به از دست رفتن میلیون ها دلار محدود نشد؛ بلکه این رویداد، پیامدهای عمیق و گسترده ای بر کل صنعت سینمای آمریکا داشت و به یک نقطه عطف تاریخی تبدیل شد. این فاجعه، نه تنها سرنوشت یک استودیو را دگرگون کرد، بلکه به دوران طلایی هالیوود نو پایان داد و رویکردهای جدیدی را در تولید فیلم ها رواج داد.

ورشکستگی یونایتد آرتیستز

«بهشت و زمین» با تحمیل هزینه های گزاف و شکست در گیشه، به طور مستقیم به ورشکستگی و فروش استودیوی یونایتد آرتیستز (United Artists) منجر شد. این استودیو، که در سال ۱۹۱۹ توسط چارلی چاپلین، داگلاس فربنکس، مری پیکفورد و دی. دبلیو. گریفیث تأسیس شده بود، پس از این فاجعه توسط شرکت ترنس آمریکا به مترو-گلدوین-مایر (MGM) فروخته شد و بدین ترتیب، حیات آن به عنوان یک استودیوی مستقل پایان یافت. این اتفاق نشان داد که چگونه یک فیلم می تواند به حیات یک نهاد قدرتمند سینمایی خاتمه دهد.

پایان عصر کارگردان محور (New Hollywood)

دهه ۱۹۷۰ در هالیوود، عصر طلایی کارگردانان جوان و بااستعدادی چون فرانسیس فورد کاپولا، مارتین اسکورسیزی، جورج لوکاس و استیون اسپیلبرگ بود. این کارگردانان، آزادی عمل بی سابقه ای در پروژه های بزرگ داشتند و کنترل خلاقانه فیلم ها عمدتاً در دست آن ها بود. اما فاجعه «بهشت و زمین»، به عنوان نمادی از جاه طلبی افسارگسیخته کارگردان، به این دوران پایان داد.

• بازگشت کنترل به استودیوها: پس از این شکست، استودیوها دوباره کنترل بیشتری بر بودجه ها و فرآیندهای تولید به دست گرفتند. دوران اختیار تام برای کارگردانان به پایان رسید و مدیران استودیوها، بیش از پیش بر تصمیم گیری های هنری و مالی نظارت کردند.
• تغییر رویکرد به فیلم های با مفهوم بالا: صنعت سینما از فیلم های هنری با مضامین پیچیده و روایت های چالش برانگیز، به سمت تولید فیلم های با مفهوم بالا (High-Concept Films) حرکت کرد. این فیلم ها، با داستان های ساده تر، جذابیت های بصری گسترده و پتانسیل تجاری بالا (مانند «آرواره ها» و «جنگ ستارگان»)، برای جلب حداکثری مخاطبان طراحی شده بودند.

تخریب اعتبار مایکل چیمینو

نام مایکل چیمینو، کارگردانی که پس از «شکارچی گوزن» در اوج شهرت بود، با فاجعه «بهشت و زمین» گره خورد و اعتبار او به شدت آسیب دید. او برای سال ها از کارگردانی فاصله گرفت و دیگر هرگز نتوانست جاه طلبی های قبلی خود را تکرار کند یا جایگاه پیشین خود را در هالیوود به دست آورد. این فیلم، عملاً حرفه او را تحت الشعاع قرار داد.

تأثیر بر ژانر وسترن

«بهشت و زمین» با شکست خود، ضربه ای مهلک به ژانر وسترن زد. این فاجعه، صنعت را از تولید وسترن های بزرگ و حماسی دلسرد کرد. استودیوها برای سال ها از سرمایه گذاری در این ژانر اجتناب کردند، زیرا «بهشت و زمین» نشان داد که چگونه یک پروژه وسترن عظیم می تواند به یک شکست ویرانگر منجر شود. این اتفاق، به نوعی پایانی بر دوران شکوه وسترن های بزرگ بود.

نسخه های مختلف فیلم – از کات اولیه تا کات قصاب سودربرگ

یکی از ویژگی های منحصر به فرد و البته پرحاشیه فیلم «بهشت و زمین»، وجود نسخه های متعدد و متفاوت از آن است. این تنوع در نسخه ها، نتیجه کشمکش های شدید میان مایکل چیمینو و استودیوی یونایتد آرتیستز بر سر کنترل خلاقانه و مدت زمان نهایی فیلم بود، که هر یک داستان خود را برای روایت دارند و بر نحوه درک و ارزیابی این اثر تأثیر گذاشته اند.

چرا این فیلم چندین نسخه دارد؟

اختلاف نظر چیمینو با استودیو، به دلیل کمال گرایی افراطی و هزینه های گزاف، باعث شد تا استودیو به دنبال کوتاه تر کردن فیلم برای اکران باشد، در حالی که چیمینو به دنبال حفظ دیدگاه کامل خود بود. این جدال ها منجر به پدید آمدن چندین نسخه از «بهشت و زمین» شد که هر کدام روایت و تجربه متفاوتی از فیلم را ارائه می دهند.

مروری بر نسخه های کلیدی

1. کات ورک پوینت (Workprint Cut): این نسخه، اولین تدوین کامل چیمینو بود که در ژوئن ۱۹۸۰ به مدیران استودیو ارائه شد. مدت زمان آن ۳۲۵ دقیقه (۵ ساعت و ۲۵ دقیقه) بود که استودیو به دلیل طولانی بودن بیش از حد، قاطعانه آن را رد کرد.
2. کات اکران اولیه (Premiere Cut): پس از کشمکش ها، چیمینو فیلم را به ۲۱۹ دقیقه (۳ ساعت و ۳۹ دقیقه) کاهش داد. این نسخه در نوامبر ۱۹۸۰ در نیویورک اکران شد و با واکنش های منفی شدید مواجه گشت. یونایتد آرتیستز پس از یک هفته، آن را از پرده پایین کشید. این نسخه بعدها در سال ۱۹۸۲ از طریق کانال کابلی Z Channel با عنوان کات کارگردان (The Director’s Cut) به صورت گسترده تر پخش شد و توسط MGM در نسخه های VHS و LaserDisc نیز منتشر گشت.
3. کات کوتاه شده (۱۴۹ دقیقه): تحت فشار شدید استودیو پس از شکست اولیه، چیمینو (یا استودیو با نظارت او) نسخه ای به مدت ۱۴۹ دقیقه (۲ ساعت و ۲۹ دقیقه) را تدوین کرد. این نسخه در آوریل ۱۹۸۱ به صورت گسترده تر اکران شد، اما باز هم شکست تجاری خورد و به عنوان بمب گیشه شناخته شد. این کات از نظر سکانس ها و انتخاب برداشت ها، تفاوت های رادیکالی با نسخه ۲۱۹ دقیقه ای داشت.
4. کات رادیکال ۲۰۰۵ (Radical Cut): در سال ۲۰۰۵، MGM تلاشی برای بازسازی نسخه ۲۱۹ دقیقه ای انجام داد. آرشیویست MGM، جان کرک، این نسخه را از بخش های باقی مانده نگاتیو اصلی و صحنه های جایگزین موجود بازسازی کرد. این نسخه در پاریس و موزه هنر مدرن نیویورک نمایش داده شد، اما به دلیل مشکلات بودجه ای، هرگز به صورت گسترده منتشر نشد.
5. کات کارگردان بازسازی شده ۲۰۱۲ (Digitally Restored Director’s Cut): این نسخه، مهم ترین و مورد تحسین ترین کات فیلم است که توسط خود مایکل چیمینو و جوآن کارلی (تهیه کننده) نظارت شد. این کات ۲۱۶ دقیقه ای، در سال ۲۰۱۲ در جشنواره فیلم ونیز به نمایش درآمد و مورد تحسین گسترده منتقدان قرار گرفت. بسیاری این نسخه را به عنوان شاهکار واقعی چیمینو شناختند که در اکران اولیه قربانی تدوین نامناسب شده بود. این نسخه توسط Criterion Collection منتشر شد و امروزه به عنوان نسخه اصلی و مورد تأیید کارگردان شناخته می شود.
6. کات قصاب استیون سودربرگ (Steven Soderbergh’s The Butcher’s Cut): در سال ۲۰۱۴، استیون سودربرگ، کارگردان، فیلمبردار و تدوینگر مشهور، نسخه ای غیررسمی و شخصی از «بهشت و زمین» را به مدت ۱۰۸ دقیقه منتشر کرد. این کات، که او آن را کات قصاب (The Butcher’s Cut) نامید، یک تجربه کاملاً تجربی بود که دیدگاه سودربرگ را نسبت به ساختار روایی فیلم منعکس می کرد و نشان از قابلیت های تدوین در تغییر یک اثر داشت.

این تنوع در نسخه ها، خود به بخشی از میراث «بهشت و زمین» تبدیل شده است، چرا که به مخاطبان این امکان را می دهد تا جنبه های مختلفی از دیدگاه چیمینو و چالش های تولید این اثر عظیم را تجربه کنند.

بازنگری و میراث – تولد دوباره یک شاهکار درک نشده؟

پس از سال ها طرد شدن و برچسب فاجعه خوردن، فیلم «بهشت و زمین» به تدریج شاهد یک بازنگری انتقادی قابل توجه شد. گذر زمان، به ویژه با انتشار «کات کارگردان بازسازی شده» در سال ۲۰۱۲، دیدگاه ها را نسبت به این اثر دگرگون کرد و آن را از یک بدترین فیلم تاریخ به یک شاهکار درک نشده تغییر داد.

تغییر دیدگاه منتقدان: فیلمی جلوتر از زمان خود

در ابتدا، منتقدان فیلم را طولانی، گنگ و خسته کننده می دانستند. اما با گذشت زمان و فرصت تأمل بیشتر، بسیاری شروع به ستایش جنبه هایی از فیلم کردند که در زمان اکران اولیه نادیده گرفته شده بود. منتقدان اروپایی از همان ابتدا دیدگاه مثبت تری داشتند و پس از نمایش فیلم در جشنواره کن ۱۹۸۱، برخی از آن حمایت کردند. اما این روند به تدریج در آمریکا نیز قوت گرفت.

دلایلی که برخی آن را شاهکار می دانند:

• سینماتوگرافی خیره کننده و مقیاس حماسی: ویلموش ژیگموند، فیلمبردار، تصاویری نفس گیر و با مقیاس عظیم خلق کرده بود که عظمت وایکده و مناظر وایومینگ را به بهترین شکل به نمایش می گذاشت. صحنه های گسترده، رقص اسکیت بازی و مراسم فارغ التحصیلی هاروارد، همگی از نظر بصری خیره کننده بودند.
• پرداختن به تم های عمیق اجتماعی و سیاسی: فیلم به شکلی بی باکانه به موضوعاتی چون مهاجرت، نژادپرستی، تضاد طبقاتی، فساد سرمایه داری و فروپاشی رویای آمریکایی می پردازد. این تم ها، به خصوص در سال های اخیر، ارتباط بیشتری با مسائل اجتماعی روز پیدا کرده اند. نیکولاس باربر در بی بی سی نوشت: هرچند «بهشت و زمین» در سال ۱۹۸۰ ناخوشایند بود، اما در سال ۲۰۱۵ هیچ فیلمی فوری تر و مرتبط تر از آن وجود نداشت.
• عملکرد برجسته بازیگران: کریس کریستوفرسون، کریستوفر واکن و ایزابل هوپر، همگی نقش آفرینی های قدرتمندی ارائه دادند که به عمق شخصیت ها و پیچیدگی های عاطفی داستان می افزود.
• جاه طلبی هنری بی باکانه: مایکل چیمینو اثری را خلق کرده بود که از محدودیت های مرسوم فراتر می رفت و با جسارت تمام به دنبال بیان هنری خود بود، حتی اگر به قیمت شکست تجاری تمام شود. مارتین اسکورسیزی، رابین وود و دیوید تامسون از جمله کارگردانان و منتقدانی بودند که از virtues (فضایل) پنهان این فیلم سخن گفتند.

جوایز و افتخارات (با جزئیات)

تاریخچه جوایز «بهشت و زمین» به خوبی تضاد در نحوه ارزیابی آن را نشان می دهد:

• جشنواره فیلم کن (۱۹۸۱): فیلم نامزد دریافت نخل طلا شد که نشان از اعتبار هنری آن در مجامع بین المللی داشت، حتی اگر در آمریکا طرد می شد.
• جوایز اسکار (۱۹۸۲): این فیلم نامزد اسکار بهترین کارگردانی هنری شد که گواهی بر کیفیت بالای طراحی صحنه و مقیاس بصری آن بود.
• جوایز تمشک طلایی (Razzie Awards) (۱۹۸۲): در کمال تعجب و همزمان با نامزدی اسکار، چیمینو جایزه بدترین کارگردان را از تمشک طلایی دریافت کرد. فیلم همچنین نامزد بدترین فیلم، بدترین بازیگر (برای کریس کریستوفرسون) و بدترین فیلمنامه و بدترین موسیقی شد. این تضاد، به روشنی نوسانات دیدگاه ها نسبت به این فیلم را نشان می دهد.

جایگاه کنونی فیلم

از لیست ۱۰۰ ایده بد قرن ۲۰ مجله Time در سال ۱۹۹۹، تا رتبه ۹۸ در لیست ۱۰۰ فیلم برتر آمریکایی BBC Culture در سال ۲۰۱۵، «بهشت و زمین» مسیری طولانی را پیموده است. امتیازات Rotten Tomatoes و Metacritic نیز برای کات های مختلف فیلم، متغیر است و نشان از ادامه بحث و اختلاف نظر دارد. مارتین اسکورسیزی، از جمله کارگردانان بزرگی است که به دفاع از فیلم برخاسته و از فضایل نادیده گرفته شده آن سخن گفته است.

کات کارگردان بازسازی شده ۲۰۱۲، که توسط چیمینو به عنوان نسخه مورد تأیید و کامل او معرفی شد، در جشنواره ونیز با تحسین گسترده ای مواجه گشت و منتقدان آن را یک شاهکار مطلق خواندند که در سال ۱۹۸۰ قربانی یک قتل عام تدوین شده بود. این نسخه، به طور فزاینده ای به عنوان اثری کلیدی در سینما، که درک آن نیازمند نگاهی عمیق تر و فراتر از حواشی است، مورد پذیرش قرار گرفته است.

درس هایی برای سینماگران

«بهشت و زمین» به عنوان یک هشدار درباره جاه طلبی های افسارگسیخته و ریسک های مالی در هالیوود شناخته می شود، اما در عین حال، الهامی برای هنر بی پروا و جسورانه نیز هست. این فیلم نشان می دهد که چگونه یک اثر هنری می تواند جلوتر از زمان خود باشد و ارزش واقعی اش با گذر زمان آشکار شود. این فیلم، درسی است درباره قدرت دیدگاه کارگردان و همچنین تأثیر محیط صنعتی بر یک اثر هنری.

نتیجه گیری – بهشت و زمین؛ بیش از یک فیلم، یک پدیده تاریخ ساز

فیلم «بهشت و زمین» (Heaven’s Gate) را نمی توان تنها به عنوان یک فیلم عادی در تاریخ سینما دسته بندی کرد؛ این اثر به یک پدیده، یک نقطه عطف و یک درس آموزنده تبدیل شده است که ابعاد مختلف صنعت، هنر و انسان را به چالش می کشد. مایکل چیمینو با جاه طلبی بی حد و حصر خود، اثری خلق کرد که از همان ابتدا، سرنوشتی تراژیک اما در نهایت، ماندگار را برای خود رقم زد.

از کابوس تولید با هزینه های سرسام آور و اتهامات سوءرفتار با حیوانات، تا شکست ویرانگر در گیشه و نقدهای اولیه که آن را فاجعه ای تمام عیار خواندند، «بهشت و زمین» مسیر پرمخاطره ای را پیمود. این فیلم نه تنها یک استودیو را به ورشکستگی کشاند و به عصر کارگردان محور در هالیوود پایان داد، بلکه مسیر آینده تولید فیلم ها را به سمت کنترل بیشتر استودیوها و رویکردهای تجاری تر سوق داد.

اما داستان «بهشت و زمین» به همین جا ختم نشد. گذر زمان و به ویژه انتشار «کات کارگردان بازسازی شده» در سال ۲۰۱۲، به این اثر فرصتی دوباره برای درخشش داد. منتقدان و تماشاگران، با دیدی تازه به سینماتوگرافی خیره کننده، مقیاس حماسی، و پرداخت عمیق آن به تم های اجتماعی و سیاسی نظیر مهاجرت، نژادپرستی و فساد، نگریستند. این بازنگری ها، «بهشت و زمین» را از یک بمب گیشه به یک شاهکار درک نشده و فیلمی جلوتر از زمان خود تبدیل کرد.

در نهایت، «بهشت و زمین» به ما چه می گوید؟ این فیلم هشداری است درباره جاه طلبی های افسارگسیخته که می توانند منجر به فاجعه شوند، اما در عین حال، الهامی است برای هنرمندانی که از بیان دیدگاه های بی باکانه خود نمی هراسند. این اثر، شاهدی است بر این حقیقت که قضاوت نهایی درباره یک اثر هنری، ممکن است با گذر زمان و تغییر دیدگاه ها، کاملاً دگرگون شود.

اگر تا به حال فرصت تماشای این اثر بحث برانگیز را پیدا نکرده اید، توصیه می شود حتماً به سراغ «کات کارگردان بازسازی شده» (Director’s Cut) بروید و خودتان در مورد این اثر عمیق و پرابهت قضاوت کنید. «بهشت و زمین» بیش از آنکه یک فیلم باشد، یک تجربه تاریخی است که تا سال ها در ذهن شما باقی خواهد ماند و سوالات عمیقی درباره هنر، صنعت و ذات انسانی برمی انگیزد.